Full text


Thái Tông Hoàng Đế [ 44 pages ]

Split sentence and Phonetics

通好天下晏然傳祚求世可見其有帝王之畧[18a*1*1]
thông hảo, thiên hạ yến nhiên, truyền tộ cầu thế, khả kiến kì hữu đế vương chi lược.
惟好佛老一事為之累耳[18a*2*1]
Duy hiếu Phật Lão nhất sự vi chi luỹ nhĩ.
太宗皇帝[18a*3*1]
Thái Tông Hoàng Đế.
諱佛瑪一名德政太祖長子也其母皇后黎氏以黎應天七年庚子六月二十六日誕生于長安府太祖受禅立為東宫太子及太祖崩賴奉曉之志勇同心濟難遂即皇帝位五十五歲崩于長春殿[18a*3*5]
[Huý Phật Mã, nhất danh Đức Chính, Thái Tổ trưởng tử dã. Kì mẫu Hoàng hậu Lê thị, dĩ Lê Ứng Thiên thất niên, Canh Tí lục nguyệt nhị thập lục nhật, đản sinh vu Trường Yên phủ. Thái Tổ thụ thiền, lập vi Đông cung Thái tử. Cập Thái Tổ băng, lại Phụng Hiểu chi chí dũng, đồng tâm tế nạn, toại tức Hoàng đế vị, ngũ thập ngũ tuế, băng vu Trường Xuân điện.
在位二十七年壽帝沉幾先物同符漢光征伐四克比迹唐太[18a*5*19]
tại vị nhị thập thất niên, thọ Đế trầm cơ tiên vật, đồng phù Hán Quang chinh phạt tứ khắc, tỉ tích Đường Thái.
然君子每以矜大過𱑏責備其賢[18a*6*12]
Nhiên quân tử mỗi dĩ căng đại quá cử trách bị kì hiền.].
初帝之生也時長安府有民家牛居然自換其角其民以為不祥憂之[18a*7*1]
Sơ Đế chi sinh dã, thời Trường Yên phủ hữu dân gia ngưu cư nhiên tự hoán kì giác, kì dân dĩ vi bất tường ưu chi.
有善占者過其家笑曰此乃改新之象子何預焉民憂[18a*8*12]
Hữu thiện chiêm giả quá kì gia, tiếu viết: "Thử nãi cải tân chi tượng, tử hà dự yên!" Dân ưu..

Page: 18a

Vietnamese Translation


thông hiếu, thiên hạ bình yên, truyền ngôi lâu đời, có thể thấy là có mưu lược của bậc đế thông hiếu, thiên hạ bình yên, truyền ngôi lâu đời, có thể thấy là có mưu lược của bậc đế vương. Duy có việc ham thích đạo Phật, đạo Lão là chỗ kém.

THÁI TÔNG HOÀNG ĐẾ.

Tên huý là Phật Mã, một tên khác là Đức Chính, con trưởng của Thái Tổ. Mẹ là hoàng hậu họ Lê, sinh vua vào ngày 26 tháng 6 năm Canh Tý, niên hiệu Ứng Thiên năm thứ 7 [1000] thời Lê, ở phủ Trường Yên. Thái Tổ được nhường ngôi, lập Đông cung thái tử. Khi Thái Tổ băng, nhờ có Phụng Hiểu trung dũng, đồng lòng cứu nạn, lên ngôi hoàng đế, ở ngôi 27 năm [1028-1054], thọ 55 tuổi [1000-1054], băng ở điện Trường Xuân. Vua là người trầm mặc, cơ trí, biết trước mọi việc, giống như Hán Quang Vũ đánh đâu được đấy, công tích sánh với Đường Thái Tông. Nhưng người quân tử còn lấy việc khoe khoang thái quá để chê trách vua chưa hiền.

Khi vua mới sinh, ở phủ Trường Yên có con trâu của nhà dân tự nhiên thay sừng khác, người ấy cho là điềm không lành,